ma
di
wo
do
vr
za
zo
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
 
 
 
 
 
Schrijf je in op de nieuwsbrief.

Agenda

Vrijwilliger

ABC van de Islam

 

Wat is het verschil tussen ‘iman’ en ‘imam’? Wat zijn ‘soennieten’? Wat wordt bedoeld met ‘hallal’?
In de ABC van de islam vindt u een korte rondleiding, woord per woord. 

Voor de verklaring van de woorden werd beroep gedaan op werken van Driessen, Kanmaz en Arends.


Adhan (Arabisch)

oproep tot het gebed. Wordt in islamitische landen gedaan door de muezzin vanaf de minaret en is doorgaans elektronisch versterkt. In Europese landen is de oproep tot het gebed doorgaans niet te horen buiten de moskee. Turks: ezan.


ahl al-bayt (Arabisch)

letterlijk: "de mensen van het huis" in de betekenis van directe familie van de Profeet.


ahl al-dhimma (Arabisch)

letterlijk: de mensen van de bescherming. Islamitische traditie: niet-moslims die in islamitisch gebied leefden en in ruil voor betaling van een hoofdelijke belasting (jizya) en aanvaarding van een aantal sociale beperkingen bescherming (dhimma) van overheidswege genoten (zie ook dhimma en dhimmî).

ahl al-hadith (Arabisch)

De term verwijst naar de verschillende islamitische groeperingen (waaronder bijvoorbeeld de Shafietisch en hanbalitisch school) die grote nadruk legden op de hadith en als zodanig de hadith voorrang geven op de rede in de zoektocht naar de juiste morele, juridische en religieuze principes.


ahl al-kitâb (Arabisch)

letterlijk: de mensen van het boek. Islamitische traditie: schriftbezitters (met name: joden en christenen).

ahl al-ra'y (Arabisch)

letterlijk: de mensen van de rede. Het verwijst naar de stromingen binnen de islam (zoals de hanafitisch en de malikitisch wetscholen) die zich hoofdzakelijk (doch zeker niet uitsluitend) op de rede richten om tot juridische, morele en religieuze principes te komen. Daarmee staan zij in contrast tot de ahl al-hadith.


ahl al-suffa (Arabisch)

letterlijk: de mensen van de zitbank (suffah). Het verwijst naar een groep arme moslims die ten tijde van Mohamed samenkwamen op een zitsteen in de schaduw van een hoek van de moskee om er dhikr te beoefenen. Zij vormden ook een inspiratie voor de latere Sufi's. De term is dan ook één van de mogelijke oorsprongen voor het woord Sufi.


ahl al-tawhîd (Arabisch)

belijders van de eenheid van God.

Ajr (Arabisch)

loon of beloning in de betekenis van religieuze verdienste.

akhbâr (ev khabar) (Arabisch)

de 'verslagen' of 'overleveringen' van uitspraken en daden van de Profeet zoals die terug te vinden zijn in de hadith. In de sjiitische islam omvatten de akhbar tevens overleveringen van de sjiitische imams.


Allâh (Arabisch)

Allah, God

Allâhu akbar (Arabisch)

letterlijk: God is de grootste. Eerste frase van de oproep tot het gebed.


amîr (Arabisch)

letterlijk: bevelhebber. Ook gebruikt voor een tribaal leider, vorst of prins.

amîr al-mu'minîn (Arabisch)

letterlijk: bevelhebber van de gelovigen. Islamitische traditie: oorspronkelijke titel van de kalief.

ansâr (Arabisch)

letterlijk: helpers. Islamitische traditie: Medinese bekeerlingen die Mohammed en zijn Mekkaanse volgelingen na de hidjra hebben opgenomen en die hem hielpen de ongelovige Qurayshieten te bestrijden.

'aql (Arabisch)

rede.

'âshûrâ (Arabisch)

de eerste tien dagen van de islamitische maand Muharram. Op deze dag herdenken de shi'ieten de tragische dood van Hussein, de zoon van Ali en Fatima, de dochter van Mohammed. Hussein sneuvelde op 10 Muharram 61 (680 na Christus) tijdens een gevecht tussen de regeringstroepen van Yazid ibn Muawiyah ibn Abu Sufyan (645 - 680) - de tweede kalief van de dyanastie van de Omajjaden - en Husseins volgelingen. Maar ook de sunnieten 'vieren' deze dag. Op deze dag wordt immers gevast omwille van de overlevering van de Profeet en, traditioneel, geven de moslims op deze dag hun jaarlijkse zakat.

 

awliyâ' al-amr (Arabisch)

gezagsdragers.

baqâ (Arabisch)

letterlijk: voortbestaan van het individu. Het hervinden van de eigen identiteit na tijdelijk in God te zijn opgegaan (zie ook fanâ).

baraka (Arabisch)

goddelijke kracht, gratie en zegening.

basmala (Arabisch)

(het uitspreken van) de formule bi-smi llâhi l-ra?mâni l-ra?îm (in de naam van God, de Erbarmer, de Barmhartige)

bâb (Arabisch)

letterlijk: poort.

bi-smi llâh (Arabisch)

letterlijk: in de naam van God. Islamitisch: vrome uitroep bij het begin van een handeling.

bi-smi llâhi l-rahmâni l-rahîm (Arabisch)

letterlijk: in de naam van god, de Erbarmer, de Barmhartige.

bid'a (Arabisch)

letterlijk: vernieuwing.

bâtin (Arabisch)

letterlijk: innerlijk. Islamitisch: de ware, verborgen betekenis van de openbaring.

camii (Turks)

moskee 


cem (Turks)

religieuze bijeenkomst van alevieten.

cemaat (Turks)

de bezoekers van een moskee of een moskeegemeenschap, vergelijkbaar met een parochie of congregatie. Het gaat om een welbepaalde groep moslims die op geregelde tijdstippen beroep doet of kan doen op de diensten van een welbepaalde moskee.


darwîsh (Arabisch)

derwisj, lid van een mystieke islamitische broederschap (zie ook Sûfî). (Turks: derviş).


Da'wa (Arabisch)

oproep tot het geloof. bekeringsactiviteit voor het islamitische geloof. Sinds de jaren 1960 en 1970 in de literatuur gebruikt om specifieke islamitische en politieke groeperingen aan te duiden, zoals de Jamâ'at al-Tablîgh. Moslims gebruiken het in de betekenis van 'uitnodigen' tot het geloof'.


dawla (Arabisch)

staat.

dergah (Turks)

de plaats waar aanhangers van een broederschap verzamelen. Ook wel tekke genoemd. Zie ook zawia voor de Arabische variant. Wordt doorgaans vertaald als soefiklooster of soeficonvent.


devşirme (Turks)

Ottomaanse term voor inlijving van christelijke jongens in de gelederen van de janitsaren en ambtenaren van het paleis.


dhikr (Arabisch)

religieus ritueel dat zowel individueel als in groep, in de moskee of dergah wordt verricht. Bij een dhikr wordt een bepaalde formule of de namen van God langdurig, hardop of in stilte, herhaald. Soms maakt men ook ritmische lichaamsbewegingen. De dhikr is geen verplicht ritueel maar vormt wel een vast onderdeel van van de rituelen van vele mystieke orden.


dhimma (Arabisch)

bescherming van overheidswege die niet-moslims woonachtig in islamitisch gebied genoten in ruil voor betaling van een hoofdelijke belasting (jizya) en aanvaarding van een aantal sociale beperkingen (zie ook ahl-al-dhimma en dhimmî).

dhimmî (Arabisch)

niet-moslim, die in islamitisch gebied leefde en in ruil voor betaling van een hoofdelijke belasting (jizya) en aanvaarding van een aantal sociale beperkingen bescherming van overheidswege genoot (zie ook ahl al-dhimma en dhimma).

dhû l-ḥijja (Arabisch)

maand van het islamitische jaar waarin de bedevaart naar Mekka plaatsvindt.


djama'a (Arabisch)

moskeegemeenschap. (Turks: cemaat).

djuma (Arabisch)

letterlijk: vrijdag. in de volksmond gebruikt voor het verplichte vrijdaggebed.

dâr al-harb (Arabisch)

letterlijk: het huis van de oorlog. Islamitische traditie: vijandig gebied.

dâr al-islâm (Arabisch)

letterlijk: het huis van de islam. Islamitische traditie: het gebied in handen van de moslims.

dâr al-sulh (Arabisch)

letterlijk: het huis van het verdrag. Islamitische traditie: de gebieden waarmee de moslims een wapenstilstand hebben gesloten.

du'â' (Arabisch)

vraag- of smeekgebed.

fanâ (Arabisch)

stadium van de mystieke reis van een soefi waarbij deze het gevoel elke zelf-gerichtheid te verliezen en (tijdelijk) in God op te gaan (zie ook baqâ') of door God te worden vervuld.


faqîh (Arabisch)

letterlijk: iemand die iets begrijpt of begrepen heeft. Islamitische traditie: rechtsgeleerde (zie ook fiqh).

faqîr (Arabisch)

letterlijk: arm(e). In het islamitsch recht duidt het op een persoon die geen dak heeft boven zijn hoofd en zich niet kan onderhouden. Daardoor is het iemand die recht heeft op zakaat. In de volksmond van heel wat talen werd het woord echter een synoniem voor "bedelaar" of "religieuze asceet". Omwille van dat laatste wordt in bepaalde gebieden de term soms ook gebruikt om ascetische derwisjen of sufi's aan te duiden.


fatwâ (Arabisch)

fatwa, gezaghebbende uitspraak van een moefti in religieus-juridische kwesties (zie ook muftî).

faylasûf (Arabisch)

filosoof.

fiqh (Arabisch)

rechtsgeleerdheid.

fitna (Arabisch)

verleiding', 'tweedracht', verstoring van de sociale orde, burgeroorlog.

Fâtiha, al- (Arabisch)

de openingssoera van de Koran.

ghusl (Arabisch)

grote rituele 'wassing.

Habous (Frans)

religieuze stichting (zie ook waqf).

hadith (Arabisch)

hadith, overlevering van de Profeet.

hajj/hadj (Arabisch)

de bedevaart naar Mekka.

halâl (Arabisch)

wat toegestaan is' (in de islamitische wet).

haqîqa (Arabisch)

letterlijk: waarheid. Islamitische traditie: term gebruikt om de 'ware', esoterische islam, aan te duiden.

haqq, al- (Arabisch)

letterlijk: de Waarheid. Islamitische taditie: de term al-haqq is in het soefisme een gebruikelijke aanduiding van God.

haram (Arabisch)

heilige plaats.

harâm (Arabisch)

wat verboden is volgens de islamitische wet.

hasanât /hasana (Arabisch)

vrijwillige vrome daden.

hâfiz (Arabisch)

letterlijk: hij die bewaart. Islamitische traditie: iemand die de Koran uit het hoofd kent.

hijra/hidjra (Arabisch)

letterlijk: emigratie. Islamitische traditie: vertrek van Mohammed uit Mekka naar Medina in 622 en tevens begin van de islamitische jaartelling (zie ook muhâjirûn).

hâkimiyya (Arabisch)

de exclusieve 'soevereiniteit' van God.

hubus/hubs (Maghrebijns Arabisch)

religieuze stichting (zie ook waqf).

hutbe (Turks)

preek van de imam tijdens het vrijdaggebed. Wordt uitgesproken van op het minbar en vormt een belangrijk onderdeel van het vrijdaggebed.

'ibâdât (Arabisch)

de regels in het islamitisch recht die betrekking hebben op de relatie tussen de mens en zijn Schepper, waaronder de vijf religieuze plichten of zuilen van de islam (zie ook mu'âmalât).

'îd al-fiṭr/Aid al-Fitr (Arabisch)

feest ter afsluiting van de vastenmaand Ramadan.


'îd al-adhâ/Aid al-Adha (Arabisch)

offerfeest ter gelegenheid van de hadj.

iftâ' (Arabisch)

'het geven van een religieus-juridisch advies (fatwa)', raadgevende functie van een moefti (zie ook fatwâ en muftî).

iftar (Arabisch)

maaltijd die genuttigd wordt bij het afsluiten van een dag vasten, na zonsondergang. Doorgaans wordt deze maaltijd in familieverband of met de kennissenkring genuttigd. De laatste jaren organiseren steeds meer moskeeën en organisaties collectieve iftar-maaltijden waarbij ook niet-moslims uitgenodigd worden.


ihram (Arabisch)

toestand van 'rituele gewijdheid' van de pelgrim (zie ook muhrim).

ijmâ/idjma (Arabisch)

consensus' van de rechtsgeleerden, een van de grondslagen van de islamitische wet.

ijtihâd (Arabisch)

onafhankelijke, vrije interpretatie van de rechtsbronnen (tegenovergesteld aan taqlîd).

'ilm (Arabisch)

term gebruikt om wetenschappelijke, op redenering gebaseerde kennis aan te duiden, 'kennis' van de religieuze overlevering, in tegenstelling tot ma'rifa.

îmân (Arabisch)

geloof.

imâm (Arabisch)

imam, 'leider' in het rituele gebed, leider van de islamitische gemeenschap, vooral belangrijk bij de sjiieten.

in shâ'a llâh/insjallah (Arabisch)

letterlijk: zo God het wil.

injîl /indjil (Arabisch)

Evangelie.

intifâḍa (Arabisch)

intifada, 'opstand' van de Palestijnen in de door Israël bezette gebieden.


isnâd (Arabisch)

keten van overleveraars.

isrâ', al- (Arabisch)

de 'nachtelijke reis' van Mohammed naar Jeruzalem (zie ook mi'râj).

îwân (Perzisch)

halfopen ingangshal, portaal.

jâhiliyya/djahiliyya (Arabisch)

onwetendheid', de voor-islamitische tijd.

jihad/djihad (Arabisch)

inspanning op de weg van God (fî sabîl Allâh), heilige strijd.

jinn/djinn (Arabisch)

geesten.

Ka'ba (Arabisch)

bepaalt de gebedsrichting (qibla). De Ka'ba is een heiligdom in de stad Mekka bestaande uit een rechthoekig gebouw dat zo goed als volledig bedekt is met een zwart brokaten doek waarop de geloofsgetuigenis en verzen uit de Koran geborduurd zijn met gouddraad. De Ka'ba werd nog vóór de komst van de islam vereerd. Ook binnen de islam nam het een belangrijke plaats in. Volgens de overlevering werd de eerste Ka'ba gebouwd door Adam, die als eerste van de islamitische profeten beschouwd wordt, en later herbouwd door Abraham en zijn zoon Ismaël.


kalâm (Arabisch)

discussie, debat', dialectische discussiemethode, islamitische theologie.

karâmât (Arabisch)

De 'wonderen' verricht door een walî of maraboet.


khalîfa (Arabisch)

kalief, 'opvolger' (van de Profeet).


khirqa (Arabisch)

habijt van een soefi, dat ten teken van armoede en soberheid uit allerlei stukken stof vervaardigd is.

khul' (Arabisch)

echtscheiding' op verzoek van de echtgenote in ruil voor een financiële tegemoetkoming.

khutba (Arabisch)

preek tijdens het vrijdaggebed. Zie ook hutbe.

kubba (Arabisch)

'koepel', een heiligdom met een koepelvormig dak.


kufr (Arabisch)

ongeloof.

kürsü (Turks)

spreekgestoelte of katheder van waarop de imam de va'z uitspreekt. verschillend van de mihrab, van waarop de khutba/hutbe of preek wordt voorgedragen.

lâ ilâha illâ llâh wa-Muhammad rasûl Allâh (Arabisch)

'er is geen goed dan God en Mohammed is de gezant van God' (zie ook shadâdâ).

laylat al-qadr (Arabisch)

'de nacht van de beslissing/bestemming', de nacht van de 27ste Ramadan waarin de Koran neergezonden is.

Madhab (Arabisch)

wet- of rechtsschool binnen de soennitische islam. Ontstonden als gevolg van een verschillende interpretatie van de uitleg en uitwerking van sharia, de islamitische wetgeving. Er zijn vier wetscholen, met steeds een eigen fiqh of islamitische jurisprudentie: Hanafieten, Malikieten, Sjafiieten en Hanbalieten. De Turken maken grotendeels deel uit van de Hanafitische rechtsschool, terwijl de meerderheid van de Noord-Afrikanen de Malikitische wetschool volgt.


madhhab (Arabisch)

letterlijk: weg of doctrine. Islamitische traditie: islamitische rechtsschool.

madînat al-nabî (Arabisch)

letterlijk: de stad van de Profeet. verwijst naar Medina in Saoedie-Arabië.

madrasa (Arabisch)

op zich betekent het woord madrasa gewoon 'school'. Wat er precies gegeven wordt maakt op zich niet veel uit. Wel ontstonden Madrasa's in een islamitische context waardoor ze heel vaak een school waren en zijn voor (voortgezet) islamitisch onderwijs waar het islamitisch recht, Koran-uitleg en Arabisch wordt onderwezen. Een madrasa is ook vaak verbondenaan een moskee. Maar in vele landen kan de de term zeker ook gebruikt worden voor seculier onderwijs. Turks: medrese.


mafrûḍ (Arabisch)

verplicht.


mahdî (Arabisch)

letterlijk: rechtgeleide. Islamitische traditie: de verwachte stichter en heerser van het rechtvaardige rijk van de eindtijd.

majlis (Arabisch)

letterlijk: zitting. Islamitische traditie: gebruikt voor bijeenkomst waarin door vertegenwoordigers van verschillende geloofs- en denkrichtingen over theologische en filosofische vraagstukken gediscussieerd werd. Tegenwoordig verwijst het doorgaans naar het parlement.


majlis al-shûrâ (Arabisch)

raad van advies' (in Saoedi-Arabië).

majlis-i shûrâ-yi islâmî (Perzisch)

parlement van de Islamitische Republiek Iran.

makrûh (Arabisch)

afkeurenswaardig.

mala'a (Arabisch)

raad van ouderlingen.

malwiyya (Arabisch)

spiraalvormige minaret.

mandûb (Arabisch)

aanbevolen.

manâra (Arabisch)

minaret.

maqsûra (Arabisch)

loge in de moskee gereserveerd voor de kalief.

marabout (Frans)

Maghrebijnse benaming voor een heilige (walî).

ma'rifa (Arabisch)

letterlijk: kennis. Islamitische traditie: gebruikt voor intuïtief en op persoonlijke ervaring gebaseerd inzicht, gnosis (in tegenstelling tot 'ilm).

marja'-i taqlîd (Perzisch)

letterlijk: bron van navolging. Islamitische traditie: titel en functie van de leidende godsdienstgeleerden van de twaalver sjiieten.

masjid (Arabisch)

moskee.

masjid al- aqsâ, al- (Arabisch)

letterlijk: de verste moskee. Islamitische traditie: de al-Aqsa-moskee in Jeruzalem.

ma'sûm (Arabisch)

onfeilbaar.

mawlâ (Arabisch)

letterlijk: cliënt of beschermeling. Islamitische traditie: bewoners uit de door de Arabieren veroverde bedienden die moslim werden.

mihrâb (Arabisch)

een van de kenmerkende elementen van de moskeearchitectuur. gebedsnis, doorgaans aangebracht in het midden van de Qibla-muur die gericht is naar Mekka. De mihrab geeft de gebedsrichting aan. De imam stelt zich voor de mihräb op bij het voorgaan in het gebed.


minbar (Arabisch)

het preekgestoelte in de vorm van een troon, met een trap met een oneven aantal treden en doorgaans gedecoreerd. Vormt, samen met de mihrab, traditioneel een van de heilige attributen en kenmerkende elementen van de moskee.


mi'râj/miradj (Arabisch)

nachtelijke reis van Mohammed naar de zeven hemelen (zie ook isrâ').

mollah/mullah (Perzisch)

sjiietische prediker of leider.

mu'adhdhin (Arabisch)

letterlijk: hij die oproept tot het gebed. Turks: muezzin.

mudéjar (Spaans)

letterlijk: hij die mag blijven. Islamitische traditie: moslim die tegen betaling in gebieden van al-Andalus bleef wonen die door christenen veroverd waren.

muftî/moefti (Arabisch)

iemand die het gezag heeft juridische opinies te geven in de vorm van fatwa's. Kunnen door de staat benoemd zijn of onafhankelijk functioneren. (zie ook fatwâ). Turks: Müftü.


muharram (Arabisch)

eerste islamitische maand.

muhâjirûn/muhadjirun (Arabisch)

letterlijk: emigranten. Islamitische traditie: vroege moslims, die tijdens het leven van Mohammed van Mekka naar Medina zijn 'geëmigreerd' (zie ook hijra).

mujaddid /mudjadid (Arabisch)

letterlijk: vernieuwer.

mujtahid (Arabisch)

godsdienstgeleerde die volgens het principe van ijtihâd de rechtsbronnen zelfstandig interpreteert (zie ook ijtihâd).

mu'âmalât (Arabisch)

de regels in het islamitisch recht die betrekking hebben op het leven van de mens in deze wereld en op zijn relatie met zijn medemensen (zie ook 'ibâdât).

murâbit (Arabisch)

Maghrebijnse benaming voor een heilige (walî) .

murîd (Arabisch)

letterlijk: leerling of volgeling. Islamitische traditie: aankomende soefi, die onder leiding van een murshid of sjeik het mystieke pad (?arîq) aflegt (zie ook shaykh en pîr). Turks: murit.

murshid (Arabisch)

hij die leiding geeft' bij het volgen/bewandelen van het mystieke pad (?arîq) (zie ook shaykh en pîr).

muslim(a) (Arabisch)

letterlijk: hij/zij die zich onderwerpt (aan God). Islamitische traditie: moslim.


nafs (Arabisch)

ego, ziel, psyche.

namaz (Turks)

ritueel gebed, vijf maal daags: het ochtendgebed (sabah), het middaggebed (ögle), het namiddaggebed (ikindi), het avondgebed (ak?am), en het laatavondgebed (yats?).Zie ook salat.

naql (Arabisch)

traditie.

niyya (Arabisch)

de intentie (om een religieuze plicht te vervullen).

pîr (Perzisch)

letterlijk: oude man. Islamitische traditie: hij die leiding geeft bij het volgen van het mystieke pad (tarîq) (zie ook murshid en shayk)


qânûn (Arabisch)

wet.

qâdî/kadi (Arabisch)

rechter.

qibla (Arabisch)

richting waarin het gebed uitgevoerd moet worden, met name gericht naar Mekka. Zie ook Ka'ba.

qâ'im (Arabisch)

letterlijk: leider. Iislamitische traditie: Ismaïlitische variant van de mahdi.

qiyâs (Arabisch)

letterlijk: analogie. Islamitische traditie: een vorm van redenatie in de islamitische rechtswetenschap.

qur'ân (Arabisch)

Koran, het gereciteerde.

rak'a (Arabisch)

'buiging', een serie van uitspraken en bewegingen die een onderdeel vormen van het rituele gebed. Turks: rekat.


Ramaḍân (Arabisch)

Ramadan, vastenmaand, negende maand van het islamitische jaar.


raqṣ (Arabisch)

dans.


rasûl Allâh (Arabisch)

gezant van God.

ra'y (Arabisch)

'mening', 'redenering', 'inzicht' (zie ook ahl al-ra'y).

ribâ' (Arabisch)

vermeerdering', woekerrente.

sadâqa (Arabisch)

letterlijk: aalmoes. Sadaqa- maaltijden worden aangeboden in de moskee als liefdadigheid, of bij de viering van belangrijke gebeurtenissen zoals een geboorte en een huwelijk. vVoral in Marokkaanse moskeeën een wijdverspreid gebruik. Het geven van sadâqa is niet verplicht maar aanbevelenswaardig en levert religieuze verdienste op.


safâ' (Arabisch)

reinheid.

salât (Arabisch)

het rituele gebed en tevens de belangrijkste religieuze plicht voor de gelovige. Het vindt vijf maal per dag plaats, volgens de stand van de zon: het ochtendgebed (salât al-fajr) wordt gebeden tussen de eerste ochtendschemering en zonsopgang; het middaggebed (salât al-zuhr) vanaf ongeveer twintig minuten na de hoogste stand van de zon: het namiddaggebed (salât al-asr) aan het einde van de namiddag tot ongeveer een half uur voor zonsondergang; het avondgebed (salât al-maghrib) na zonsondergang en het laatavondgebed (salât al-'ishâ) in de late avond, twee uur na zonsondergang.

samâ' (Arabisch)

letterlijk: luisteren. Islamitische traditie: luisteren naar muziek en poëzie als mystiek ritueel. Turks: sema.

sawm (Arabisch)

vasten.

sayyid (Arabisch)

eretitel van een afstammeling van de Profeet (zie ook sharîf).

sâfin (Arabisch)

rein.

shah/sjah (Perzisch)

titel van de Perzische heerser.

shahâda (Arabisch)

letterlijk: getuigenis. De geloofsbelijdenis is een van de vijf pijlers van de islam en geeft de getuigenis van de ene God, van de eenheid van God en van de speciale plaats van Mohammed binnen de islam. In het Arabisch: 'La ilaha illa llah wa-Muhammad rasul Allah' (er is geen andere God dan God en Mohammed is Gods gezant).


sharî'a (Arabisch)

letterlijk: weg tot de drenkplaats of het heil. Islamitische traditie: de islamitische wet.

sharîf (Arabisch)

eretitel van een afstammeling van de Profeet.

shaykh (Arabisch)

letterlijk: oude man of leider. Islamitische traditie: leider van een stam of clan of van een mystieke broederschap (zie ook murshid en pîr).

shirk (Arabisch)

polytheïsme.

shûrâ (Arabisch)

raadpleging, consultatie.

silsila (Arabisch)

de keten van voorgangers en een soefi-sjeik.

sîra (Arabisch)

(profeten)biografie.

Sji’a (Arabisch)

islamitische stroming. Globaal tien procent van alle moslims in de wereld bekent zich tot een van de vormen van de sji’a. De naam sji’a is afkomstig van de Arabische uitdrukking sji’at Ali, de partij van Ali ibn Abi Talib, de neef en schoonzoon van de profeet Mohamed.


Sjiieten (Nederlands)

Voor sjiieten was enkel Ali Ibn Talib, de neef en schoonzoon van de Profeet, voorbestemd om de Profeet op te volgen. voor hen staan de eerste drie kaliefen te boek als degenen die tegen de goddelijke wil handelden omdat zij de opvolging door Ali in de weg zouden gestaan hebben. toen Ali tijdens zijn bewind als vierde kalief (656-661) vermoord werd door zijn tegenstanders, ontstond het schisma tussen soennieten en sjiieten. dat werd nog versterkt toen in 680 de tweede zoon van Ali, Imam Hoessein, vermoord werd in Karbala, in het huidige Irak. die moord herdenken de sjiieten vandaag nog steeds als de slachtpartij die hen werd aangedaan door de soennieten.

sâlik (Arabisch)

iemand die het mystieke pad (?arîq) volgt/bewandelt, mysticus (zie ook sulûk).

ṣûfî / soefie (Arabisch)

de islamitische mystiek, het soefisme, kwam tot bloei in de tiende eeuw en ontwikkelde zich in de twaalfde en dertiende eeuw tot de huidige ordes of broederschappen


Soennieten (Arabisch)

volgelingen van de sunna (tegenover Sjiieten). De meeste moslims in België zijn, net als elders in de wereld, soennieten. Toch leeft ook hier een sjiitische minderheid. het grootste verschil tussen soennieten en sjiieten betreft de opvolging van de Profeet Mohammed na diens dood en de vorm en inhoud van het leiderschap van de umma. Historisch ontwikkelden zich twee visies: een pragmatische traditie van de soennieten waarbij het leiderschap wordt gedragen door de gemeenschap en een meer idealistische visie van de sjiieten die vertrekt van de idee van een onfeilbare leider. In de soennitische geschiedopvatting gelden de eerste vier opvolgers van de Profeet (Aboe Bakr, Omar, Othman en Ali) als de ‘rechtgeleide’ kaliefen omdat ze alle vier vroege bekeerlingen en vertrouwelingen van de Profeet waren. Voor de sjiieten daarentegen is enkel Ali Ibn Talib, de neef en schoonzoon van de Profeet, voorbestemd om de Profeet op te volgen. Voor hen staan de eerste drie kaliefen te boek als degenen die tegen de goddelijke wil handelden omdat zij de opvolging door Ali in de weg zouden gestaan hebben. Toen Ali tijdens zijn bewind als vierde kalief (656-661) vermoord werd door zijn tegenstanders, ontstond het schisma tussen soennieten en sjiieten. Dat werd nog versterkt toen in 680 de tweede zoon van Ali, Imam Hoessein, vermoord werd in Karbala, in het huidige Irak. Die moord herdenken de sjiieten vandaag nog steeds als de slachtpartij die hen werd aangedaan door de soennieten.


sûf (Arabisch)

letterlijk: wol. (Zie ook sûfî).


sukr (Arabisch)

letterlijk: dronkenschap of roes. Islamitische traditie: de toestand van extase of vervoering waarin een mysticus verkeert.

sultân (Arabisch)

machthebber of titel van een vorst.

sunna/soenna (Arabisch)

letterlijk: weg, manier van doen of gedrag. Islamitische traditie: het na te volgen gedrag van de Profeet.

sûra/soera (Arabisch)

hoofdstuk van de Koran.

tafsîr (Arabisch)

exegese van de Koran.

tahâra (Arabisch)

rituele of religieuze reinheid.

taqiyya (Arabisch)

het geheimhouden van de eigen geloofsovertuiging in aanwezigheid van anders-gelovigen, bijvoorbeeld wanneer het bekennen van de geloofsovertuiging een gevaar voor je leven zou betekenen. Zowel in de sjiitisch als de soennitische islam is taqiyya een uitzonderingssituatie in situaties van onderdrukking of vervolging maar de Shiitische islam heeft de moreel-juridische theorie rond dit concept verder uitgewerkt dan de soennitische islam daar de shiiten vaker een (onderdrukte) minderheid vormden.


taqlîd (Arabisch)

het onvoorwaardelijk 'navolgen' van de religieus-juridische beslissingen van eerdere generaties rechtsgeleerden.

tarawih (Arabisch)

gebeden uitgevoerd tijdens de maand ramadan, vlak na het breken van de vasten bij zonsondergang. De tarawih-gebeden worden aansluitend aan het avondgebed gebeden. Worden traditioneel door meer gelovigen in de moskee bijgewoond dan de dagelijkse vijf gebeden.


tarîq (Arabisch)

mystieke 'weg' naar God.

tarîqa (Arabisch)

islamitische mystieke broederschap. Turks: tarikat.

tasawwuf (Arabisch)

soefisme, mystiek (zie ook sûfî).

tawba (Arabisch)

'berouw' van zonde, inkeer, boetedoening. Turks: tövbe.


tawḥîd (Arabisch)

het principe van de absolute 'eenheid' van God.


tekke (Turks)

soefiklooster. Zie ook dergah.

twarât (Arabisch)

Thora.

'ulamâ (Arabisch)

Islamitische rechts- en godsdienstgeleerden. Schriftgeleerden die de Koran en andere religieuze bronnen bestuderen. Enkelvoud: alim.

umma (Arabisch)

de islamitische 'gemeenschap'.

'umra (Arabisch)

kleine bedevaart naar Mekka die het hele jaar door gemaakt kan worden, tevens onderdeel van de hadj.

'urafâ (Arabisch)

'zij die kennen', mystici die over mystieke, intuïtieve kennis (ma'rifa) beschikken. enkelvoud: ‘arîf.

'urf (Arabisch)

gewoonterecht.

usûl al-fiqh (Arabisch)

de grondslagen van de rechtswetenschap.

va'z (Turks)

vertoog van de imam tijdens het vrijdaggebed waarbij hij ingaat op de maatschappelijke dimensie en leefwereld van de gelovigen.

walî (Arabisch)

'vriend' van God, 'beschermeling, heilige (zie ook marabout).

waqf (Arabisch)

religieuze stichting (zie ook habous).

wudû' (Arabisch)

kleine rituele reiniging.

âya (Arabisch)

letterlijk: teken of wonder. Islamitische traditie: Koranvers.

âyatollâh (Perzisch)

ayatollah, religieus leider van de twaalver sjiieten.

zakât (Arabisch)

verplichte aalmoes voor liefdadige en religieuze doeleinden, godsdienstige belasting.

zakât al-fitr (Arabisch)

verplichte aalmoes aan het einde van vastenmaand Ramadan.

zâhir (Arabisch)

letterlijk: uiterlijk of buitenkant. Islamitische traditie: de letterlijke betekenis van de openbaring (zie ook bâtin).

Zikir (Turks)

religieus ritueel. zie ook dhikr.

zinâ' (Arabisch)

ontucht.

zulm (Arabisch)

onrecht.

zâwiya (Arabisch)

letterlijk: een hoek (in de ruimte) waar gebeden kan worden. In sommige gebieden is de term vaak bijna synoniem voor madrasa en refereert het veeleer naar een religieuze school maar vaak kan het ook verwijzen naar de plaats waar sufi's lessen en voordrachten geven.


Doorzoek het ABC

 

Check onze blog manatalks.blogspot.com



Activiteit in de kijker


01 02 2013 Zorg in tijden van efficiëntie - Levensbeschouwing in de zorg en hulpverlening

MANA vzw ism HiG, Ella, Motief, CIMIC, Provincie Vlaams-Brabant, ODiCE & CAW-CGG

Provinciehuis Vlaams-Brabant, 3000 Leuven


Manazine #6 | SPECIAL: Islamitisch cultureel religieus erfgoed


MANAzine - tijdschrift met debat en discussie op de snijlijn van maatschappij, cultuur & islam. | Islamitisch religieus en cultureel erfgoed

Share Share

Voeg je event toe aan onze agenda.























Schrijf je in voor de nieuwsbrief!



Schrijf je in als vrijwilliger.










27 juli 2017
الخميس 04 ذو القعدة 1438
Antwerpen    Brussel    Gent    Hasselt
Arabisch    Turks